Skeive kan oppleve diskriminering og trakassering på arbeidsplassen

Norske yrkesaktive er generelt motiverte og trivst på jobb. 9 av 10 seier at dei er fornøgde eller svært fornøgde i arbeidet sitt.

Samtidig viser ei kunnskapsoppsummering gjort i Sverige at skeive, eller LHBT-personar, kan vere meir utsette for faktorar i arbeidsmiljøet som har negativ påverknad på trivsel og helse.

LHBT-personar (lesbiske, homofile, bifile, transpersonar, i tillegg til fleire kjønnsidentitetar og seksuelle orienteringar) opplever fordomsfull åtferd, diskriminering og trakassering på arbeidsplassen.

Slike opplevingar på jobb er forbunde med lågare trivsel og engasjement i jobben, auka risiko for å utvikle symptom på angst og depresjon, søvnproblem og høgare risiko for lengre sjukefråvær.

– Denne kunnskapen er det viktig at leiarar i arbeidslivet er merksame på, for å kunne legge til rette for trivsel og å førebygge sjukefråvær blant tilsette i desse gruppene, seier Hanvold.

Møter fleire fordommar

Det finst i dag lite nasjonale fakta og kunnskap om arbeidsmiljøet til LHBT-personar i Noreg, sjølv om det blir forska stadig meir på det mangfaldige arbeidslivet.

Ein systematisk kunnskapsoppsummering gjennomført av Myndigheten för arbetsmiljökunskap i Sverige i 2022 gir også verdifull innsikt.

I denne kunnskapsoppsummeringa, som er basert på 300 vitskapeleg publiserte artiklar frå heile verda, har forskarane sett nærare på kva positive og negative faktorar LHBT-personar møter i det organisatoriske og psykososiale arbeidsmiljøet.

Samla sett viser forskinga at LHBT-personar ikkje nødvendigvis opplever arbeidsmiljøet sitt som dårlegare enn yrkesbefolkninga generelt. Likevel er det mange som, parallelt med positive arbeidsmiljøfaktorar, opplever fordomsfull åtferd, diskriminering og trakassering.

Risikoen for å bli utsett for diskriminering og trakassering hang ofte saman med kva biologisk kjønn, yrkesposisjon, alder og etnisitet ein person hadde.

Sidan denne kunnskapsoppsummeringa inneheld studiar frå ein rekkje land, som i stor grad skil seg frå kvarandre når det gjeld lovar og reglar på arbeidslivsområdet, gjev den oss ikkje noko fullstendig bilete av situasjonen for LHBT-befolkninga i Noreg. Likevel peiker den på nokre tendensar som det kan vere viktig å merke seg.

– I Noreg og i verda elles finst det lite forsking på kjønns- og seksualitetsmangfald i samanheng med arbeidsmiljø. Men vi har god oversikt over risikofaktorar og vernande faktorar knytt til trakassering på arbeidsplassen, seier STAMI-direktøren.

Passive leiarar gjer trakassering mogleg

Eit tydeleg funn i kunnskapsoppsummeringa er at mangel på synleg støtte eller passivitet frå leiarar gjer spelerommet for diskriminering og trakassering større. Diskriminering og trakassering har samanheng med lågare grad av trivsel og høgare grad av stress, psykisk uhelse og dårlegare arbeidskapasitet.

Kunnskapsoppsummeringa peiker samstundes på ulike formar for organisatorisk støtte som viktige, beskyttande faktorar i arbeidsmiljøet til LHBT-personar. Dette inkluderer mellom anna policyer og aktivitetar for å motverke diskriminering.

Det har også betydning at leiarar og kollegaer viser støtte i praksis, for eksempel ved å seie i frå når andre kjem med krenkande utsegn, stiller ufine spørsmål eller bevisst brukar feil pronomen om LHBT -personar på arbeidsplassen.

– Vi veit frå forskinga at faktorar som rettferdig leiing, god leiarstøtte og autonomi er viktige både for jobbengasjement og arbeidshelse. I Noreg har høg grad av tillit og autonomi i arbeidslivet bidratt til høg verdiskaping, høg kompetanse og god kvalitet på velferdstenestene. Dette er verdiar vi må ta vare på også i framtida, avsluttar Therese Hanvold.